در هیاهوی اخبار مهم، این روزها مسئله «نه» مردم ایسلند به عضویت در اتحادیه اروپا عملاً در میان اخبار گم شد. اما این رأی از اهمیت جدی برخوردار است. رأی منفی ایسلند (۵۲٫۸ درصد مخالف در برابر ۴۷٫۲ درصد موافق) در همه‌پرسی سه روز پیش درباره ازسرگیری مذاکرات عضویت در اتحادیه اروپا، مهم است چون ضربه‌ای نمادین و عملی به تلاش‌های گسترش اتحادیه اروپا وارد کرد و نشان داد جذابیت این بلوک حتی برای یک کشور ثروتمند و نزدیک به آن هم محدود است.
ایسلند قبلاً در سال ۲۰۰۹ درخواست عضویت داده بود، اما مذاکرات از ۲۰۱۳ معلق و در ۲۰۱۵ عملاً کنار گذاشته شد. این همه‌پرسی فقط درباره «ازسرگیری مذاکرات» بود (نه عضویت قطعی)؛ در صورت رأی مثبت، توافق نهایی باز هم به همه‌پرسی دوم نیاز داشت. با وجود این، نتیجه با مشارکت بالای ۸۲٫۵ درصد (بالاترین از ۲۰۰۹) مسئله را برای دوره دولت فعلی کنار گذاشت.
دلایل اصلی اهمیت؛ اما چرا معتقدیم این نظرسنجی اهمیت ویژه داشت؟
ضربه به برنامه گسترش اتحادیه اروپا: بروکسل، ایسلند را گزینه کم‌ریسک و «داستان موفقیت» می‌دید؛ کشوری ثروتمند، عضو منطقه اقتصادی اروپا (EEA) و شنگن، با استانداردهای بالا. عضویت آن م ی‌توانست گسترش به کشورهای فقیرتر (مثل مونته‌نگرو) را قابل‌قبول‌تر کرده و تصویر اتحادیه را به‌عنوان شریک امنیتی-اقتصادی جدی تقویت کند. رأی منفی، این امید را از بین برد و نشان داد بار عضویت (ازجمله سیاست مشترک ماهی‌گیری) از منافعش بیشتر به نظر می‌رسد.
اهمیت راهبردی در منطقه قطبی: رأی‌گیری در سایه تهدیدهای دونالد ترامپ درباره گرینلند و رقابت‌های قطب شمال برگزار شد.
حامیان عضویت استدلال می‌کردند همبستگی اروپایی امنیت بیشتری در برابر تنش‌های ژئوپلیتیک و جنگ‌های تجاری فراهم می‌کند. اما این استدلال کافی نبود و رأی منفی، حضور اتحادیه در منطقه راهبردی قطب شمال را تضعیف کرد.
حاکمیت و صنعت ماهی‌گیری: ماهی‌گیری حدود ۴۰ درصد ارزش صادرات ایسلند را تشکیل می‌دهد و بخشی از هویت ملی آن است. مخالفان (به‌ویژه در مناطق روستایی) نگران از دست دادن کنترل بر آب‌های انحصاری اقتصادی (حدود ۷۶۰ هزار کیلومترمربع) و اعمال سیاست مشترک ماهی‌گیری اتحادیه بودند.
شکاف شهری-روستایی واضح بود: ریکیاویک بیشتر موافق، مناطق شمال‌غربی و جنوبی با حاشیه بالای ۶۰ درصد مخالف.
پیام به اروپا و یوروسپتیک‌ها: نتیجه به‌عنوان پیروزی حاکمیت ملی تفسیر شد و از سوی چهره‌های مخالف اتحادیه اروپا مورد استقبال قرار گرفت.
این نشان می‌دهد حتی در کشوری که بسیاری از قوانین اتحادیه را از طریق EEA می‌پذیرد (بدون حق رأی کامل)، اولویت با استقلال تصمیم‌گیری است.

خبرنگار: نیک‌پندار